2 . جعفر بن محمد بن خالد بن زبير از زندگى او اطلاع چندانى در دست نيست . ابن حبّان نامش را در ثقات آورده و گويد : از هشام بن عروه و اهل حجاز روايت كرده است . « 1 » ابو حاتم رازى نيز گويد : وى ساكن سامرا بوده است . « 2 » 3 . ابو عبد الله ، زبير بن به كار بن عبد الله بن مصعب بن ثابت بن عبد الله بن زبير او به سال 172 ه . در مدينه زاده شده و مورّخ ، نسّابه ، شاعر و قاضى شهر مكه و سامرا « 3 » بوده است . « 4 » وى از بزرگان علم و ادب دورهء عباسى است . پدرش دوازده سال از طرف هارون حاكم مدينه بود . به يقين در ميان زبيريان ، او يكى از برجستگان علمى اين خاندان به شمار مىآيد . گرچه ياقوت از احمد بن على سليمانى مطلبى مبنى بر تضعيف او نقل كرده ، ولى خود وى و ديگران او را توثيق كرده‌اند . « 5 » شهرت زبير بن به كار بيشتر به خاطر دو كتاب ارزشمند و مهم او الموفقيات و نسب قريش است . با اين حال ، تأليفات وى محدود به اين دو كتاب نمىشود و در منابع شرح حال وى ، بيش از 32 اثر از او نام برده شده است . « 6 » شمارى از آنها عبارتند از : 1 . اخبار العرب و ايماها ؛ 2 . كتاب الاختلاف ؛ 3 . كتاب الأوس و الخزرج ؛ 4 . كتاب اخبار اشعث ؛ 5 . كتاب مزاح النبى ( ص ) ؛ 6 . نوادر كتاب النسب . زبير بن به كار چند بار به بغداد سفر كرد . محمد بن عبد الله بن طاهر ، حاكم بغداد « 7 » او را بسيار احترام مىكرد و گرامى مىداشت و از طرف متوكل او را قاضى سامرا كرد و با 10 هزار و درهم و وسايل ديگر به آنجا فرستاد . پس از آن ، قاضى مكه شد و تا آخر عمر به

--> ( 1 ) . ثقات ، ج 6 ، ص 133 و 134 . ( 2 ) . رازى ، الجرح و التعديل ، ج 2 ، ص 487 . ( 3 ) . ذهبى ، سير اعلام النبلا ، ج 12 ، ص 312 . ( 4 ) . ابن نديم ، الفهرست ، ص 123 ؛ ياقوت حموى ، معجم الادبا ، ج 11 ، ص 163 و 164 . ( 5 ) . معجم الادبا ، ج 11 ، ص 163 و 164 ؛ ابن خلكان ، وفيات الاعيان ، ج 2 ، ص 311 ؛ ذهبى ، ميزان الاعتدال ، ج 2 ، ص 66 . ( 6 ) . الفهرست ، ص 123 ؛ اسماعيل پاشا ، هدية العارفين ، ج 5 ، ص 372 و 273 . ( 7 ) . با اهل علم و ادب مأنوس بوده و خود نيز از آنان به شمار مىرود . خطيب بغدادى ، تاريخ بغداد ، ج 5 ، ص 418 - 422 ؛ و ابن جوزى ، منتظم ، ج 12 ، ص 68 - 70 شرح حال او را آورده‌اند . وى به سال 253 ه . درگذشت .